Tranenmuseum

Wie is het sterkste, Hassan of Laila? Laila doet dingen die niet mogen; ze is stoer, maar ook vals en sluw, zeggen de kinderen van groep 7 van de Jeroenschool in Den Haag. Is dat sterk? Aan de ene kant wel, vinden ze, maar toch, iemand die vals is, is die sterk? Ze vragen het zich af. En Hassan? Die laat zich wel heel erg op zijn kop zitten door Laila, maar als hij opgesloten zit - 'geintje' van Laila - dan raakt hij niet in paniek. En hij durft te huilen. Dat is sterk, dat je gevoel laat zien, want dat doet niet iedereen zo maar, vinden sommige kinderen. Maar, zeggen anderen, zielig is hij toch ook wel. En komt hij wel goed op voor zichzelf? Is dat sterk, voor jezelf opkomen? En hoe zit dat eigenlijk met huilen, waarom doen jonge kinderen het vaker, en stopt dat later? Omdat huilen op zich ook niks verbetert, zegt een jongen. Als je een baas hebt die rot tegen je doet, kan je wel gaan staan huilen, zegt hij, maar dat helpt je dan niks. Maar boos worden ook niet altijd.

Na de theatervoorstelling Sterk!? onderzochten deze 7e-groepers samen wat sterk zijn eigenlijk is, en of het goed is om sterk te zijn. Na het filosoferen schreef ieder een gedachte op een transparante traan. Al deze tranen zijn te zien in het vandaag geopende Tranenmuseum in bibliotheek Spoorwijk, van Meurssstraat 1a den Haag. En dit is nog maar het begin! De komende weken zullen er nog heel wat tranen toegevoegd worden.

Sterk!? is onderdeel van Huilen mag! Overal!, een evenement in het programma Huilen in Den Haag. Meer weten? Kijk dan op www.huilenindenhaag.com of lees het blog van 26 oktober 2010.

Sterk!?

Vanaf volgende week is het zover. Dan ontmoeten kinderen uit Spoorwijk en Laakkwartier in hun eigen bibliotheek Laila en Hassan. Hassan is dol op chips. Laila ook. Hassan houdt van Laila. Geloof ik. Of Laila van Hassan houdt? Dat weet ik niet. Niet zeker. Maar dat die twee iets met elkaar hebben, dat is wel zeker. Of hebben ze juist iets tegen elkaar? Wie het weet, mag het zeggen.

Sterk!? is een interactieve theatervoorstelling van Kunst&Project culturele projecten. De voorstelling wordt gespeeld voor kinderen van groep 7 en 8, door TheaterGroep ZET. Na de voorstelling is er een filosofisch gesprek over het thema Sterk. Groot Denkraam (kinderfilosofie) is verantwoordelijk voor de voorbereidende opdracht op school en het filosofiedeel. Sterk!? daagt kinderen uit om na te denken over het omgaan met verdriet en de acceptatie daarvan. Als afsluiting krijgen de deelnemers een creatieve verwerkingsopdracht, waarvan de resultaten in de bibliotheek tentoongesteld zullen worden. Meer weten? Klik hier.

Hongeren

Dat slakken hongeren naar filosofische gesprekken had ik nooit verwacht. Maar vanochtend kwam ik er achter, dat het zo is.

Op het bureau, tweehoog in de werkkamer, lag een gelinieerd blad met aantekeningen over zeven gesprekstypen bij het filosoferen. Boven aan over het blad, op de aantekening over 'het gesprek in de diepte' kroop een grote huisjesslak. Hoe die er was gekomen? Ja, het raam stond op een kier voor de frisse lucht. Een lange tocht naar boven, voor een slak helemaal, leek me. Een doorzetter dus. Ik hoorde hem schrokken, schrapen, knagen. Hij smulde, en hunkerde naar meer. Hij gleed verder naar beneden, over het blad. Toen greep ik in. Eén gesprekstype proeven per dag leek me wel genoeg. Met tegenzin liet hij zich wegtrekken.

Draaidag

Vandaag was het 'draaidag' bij mij thuis. De hele dag deelde ik mijn onvolprezen keukentafel met de filmploeg van Judith Kuijpers, Franny Meijer van Kunstbalie en Iris Scherphof van EduART. Iedereen bruisend van enthousiasme en gevoed met verse soep...

Drie filosofische gesprekken met kinderen zijn er in de afgelopen tijd opgenomen. In de beeldentuin van het Kröller-Müller Museum in Otterlo; in de klas van juf Miranda op basisschool Edith Stein in Zijtaart en in museum de Pont in Tilburg. Een genot om te zien hoe Herman, Miranda en Marie-José het aanpakken. Blijdschap, verwondering, plezier en respect wisselen elkaar af als ik naar hen en naar de kinderen kijk. Het is een avontuur, niets meer, niets minder. Met kinderen kijken naar kunst, er iets over vertellen - of niet - en dan de groep aan het denken zetten met een prikkelende vraag. Fraai om te zien hoe alle kinderen steeds nauwkeuriger naar de kunstwerken gaan kijken, hoe ze onderzoeken en samen bezig zijn hun gedachten onder woorden te brengen. Ik ben er trots op dat EduART en Kunstbalie dit project samen gestalte geven en ik vind het fijn om er een bijdrage aan te leveren met mijn expertise. In november is ie klaar, de inspiratie-DVD 'Filosoferen met kinderen over kunst'. Ik kan bijna niet wachten!

Meer informatie? r.figdor@edu-art.eu (Gelderland) of frannymeijer@kunstbalie.nl(Noord-Brabant)

Berrie Heesenprijs

Gisteren werd voor de tweede keer de Berrie Heesenprijs uitgereikt. Drie studenten werkten een project uit om te filosoferen met jongeren in jeugddetentie. Een mooi project, geïnspireerd op het werk van de Vlaamse kinderfilosoof Richard Anthone; Unvarnished.

Vandaag is het acht jaar geleden dat Berrie overleed. Berrie: een bruisende, inspirerende man met een groot hart voor kinderen en veel gevoel voor humor. Verschrikkelijk veel heb ik van hem geleerd. Nog steeds mis ik hem, al klinken zijn stem en zijn lach nog vaak in mijn hoofd. 'Marja! Gebruik je verstand!' Zijn boeken, projecten en cursussen brachten velen er toe om te filosoferen met kinderen. De boeken doen dat nog steeds: met name Klein maar Dapper. Als geen ander was Berrie in staat om mensen te betrekken, te binden, te verbinden. Hij had ook de naam niet altijd even gemakkelijk te zijn. En ja, zijn kritiek was soms niet mals, zeker als je iets deed wat hij niet zag zitten. Maar als je hem liet zien wat je wilde, en liet merken dat je echt wilde leren, gaf hij altijd ruimte en suggesties om je plannen gestalte te geven. Hij strooide dan met kleine hints. 'Je zou eens kennis moeten maken met Wouter Pols', zei hij, toen ik voor 't eerst meewerkte in de redactie van de Nieuwsbrief filosoferen. Of hij stopte een stapeltje paperassen met losse aantekeningen in je hand: 'hier, neem jij dat maar, jij doet er tenminste wat mee.' Ik had toen al lang ontdekt, dat in iedere hint een schat verborgen lag. Je moest die wel zelf gaan delven, het was nooit een kant en klaar cadeau. En hij had al lang ontdekt, dat ik dat had ontdekt. Zo werd het, om in Berrie's woorden te blijven, een slang die in eigen staart beet. Door die hints, maar vooral door het vertrouwen dat Berrie er in stelde dat ik er iets mee kon, leerde ik het vak. De Berrie Heesenprijs is bedoeld om ook nu op dezelfde manier een aanzet te geven aan mensen met inspirerende, bruisende, vernieuwende ideeën, die het filosoferen met kinderen verder kunnen brengen. Ik hoop dat de prijs in die geest nog vaak zal worden uitgereikt.

Klein maar dapper is verkrijgbaar bij uitgeverij Damon, Budel

Echt waar

Vanmiddag was ik opnieuw in het Stedelijk Museum Schiedam. Ik dwaalde er door de tentoonstellingszalen. Opeens stond ik oog in oog met een kunstwerk vol knijpers.* Niet van die kleurige van plastic, maar van die oude vertrouwde houten dingen! Gebiologeerd staarde ik er naar. Ooit mocht ik op school een vaderdagcadeau maken. Allemaal halve knijpers, netjes naast elkaar geplakt op een wc-rolletje: tot mijn verrassing werd dat uiteindelijk een mooie pennenbak. Apetrots was ik... Terwijl ik daar zo wat stond te mijmeren, begon het beeld voor me te veranderen. Zomaar, opeens, waar ik bijstond. Het waren, zag ik, helemaal geen knijpers! Het was een dak, een bewegend, puntig dak. Het draaide naar me toe en kwam bijna uit de lijst. Ik kon nog net op tijd bukken. Meteen verdween het dak weer, en keken rijen knijpers me grinnikend aan. Langzaam begonnen ze te dansen. Een lange lijndans: netjes in het gelid wervelden alle knijpers voor me langs. Ik wreef mijn ogen uit! O, nee; nu zag ik het pas! Het waren toch ook geen knijpers - maar allemaal prachtige soepele vrouwen! Maar opeens waren ook die vrouwen weer verdwenen en zag ik een lijst vol knijpers... En mocht je hier helemaal niets van geloven, dan moet je zelf maar eens gaan kijken!

*Paul Damsté: Relief van wasknijpers

Het Stedelijk Museum Schiedam biedt een uitgebreid educatief programma aan van hoog niveau. De programma's zijn erop gericht kinderen vertrouwd te maken met het museum en met beeldende kunst. Tijdens interactieve rondleidingen en workshops worden kinderen uitgedaagd zich te laten inspireren en verrassen door beeldende kunst. De rondleidingen en workshops worden gegeven door professionele museumdocenten. Een echte aanrader is het nieuwe project Filosoferen met kunst, voor groep 1 tot en met 8.

SKVR Summerschool 2010: Verse ideeën en oude gedachten

'Wie zich aan verwondering overgeeft, begeeft zich in een avontuur tussen het weten en het niet weten.' (Cornelis Verhoeven)

Zeven enthousiaste mensen begaven zich gisteren op de Kop van Zuid in zo'n avontuur. Verwondering te over: het voortdurend bouwen en werken, de grandeur van Hotel New York die langzamerhand ingekapseld wordt door grote kolossen van steen en glas, alle verschillende luchten, de kleur van het water, de keuzes die gemaakt worden bij het inrichten van de openbare ruimte; maar ook een mosterdbakje op een vrachtboot. En er blijkt onder iedere steen een verhaal te liggen!

Net voor een enorme regenbui losbarstte waren we weer terug bij de SKVR in de Beeldfabriek. Daar gingen we dieper in op de betekenis van verwondering. Is het een momentopname, die een effect teweeg brengt dat veel langer duurt? Kun je verwondering vastleggen? Is de herinnering aan verwondering zelf ook verwondering? Kun je twee keer dezelfde verwondering oproepen?

Een bijzondere ochtend, een mooi begin van een nieuw seizoen.