SKVR Summerschool 2010: ZoHé

In Rotterdam is het nieuwe schooljaar aanstaande. Ook dit jaar organiseerde de SKVR in de week er voor de Summerschool voor freelancers, docenten, medewerkers en belangstellenden van andere kunst-instellingen. Voor mij een mooie gelegenheid om collega's te her-ontmoeten - en om nieuwe dingen te leren. Voor vandaag had ik me ingeschreven voor de workshop 'Presenteren kun je leren'.

Na een aantal snelle oefeningen bogen we ons over de opzet van een korte presentatie. 'Iets wat je kunt doen', adviseerde theatermaker en communicatiespecialiste Gisele Noordzij. 'Niet iets over denken, dus.' Verbijsterd keek ik haar aan. Alsof je niets doet als je denkt!

Maar met veel plezier heb ik daarna een presentatie gegeven over het belang van wandelen met een hond. Mijn Bengel als rolmodel en de ontmoetingen met de andere baasjes op onze daagse wandelingen als illustratie. Wandelen met een hond is namelijk niet alleen goed vanwege de beweging, maar ook voor de sociale contacten. Die gaan bij ons door het leven als mevrouw Takkie, mevrouw Govert en meneer Bono. Geweldig: alle medecursisten zijn om, ik weet het zeker! Die gaan vanaf vandaag allemaal met een al dan niet 'geleende' hond op stap. Als tegenprestatie ben ik omgegaan voor het pleidooi voor het maken van foto's zonder camera. Maar dat was nog niet alles!

In de slotronde werd ons gevraagd een superkorte aankondiging te doen van een persoon of van een product. Vooral met aandacht voor het gebruik van gebaren. Dat blijkt mij op het lijf geschreven. Ik ontdekte namelijk ter plekke de geweldige nieuwe tapijtreiniger ZoHé. In tegenstelling tot de oude boen- en schrobmethode en de schuimreinigers, die net niet deden wat ze beloofden, krijgt ZoHé in een handomdraai je hele vloer blinkend schoon! Wel handig trouwens met die nieuwe hobby. Hondenpoten zijn modderig als het regent...

Filosoferen bij 37 graden Celsius

Of bij hogere temperaturen ideeën, concepten en vragen harder groeien? Je zou het haast wel denken...

Is het een prachtig idee? Of eerder toeval? Maar ja, wat is toeval dan eigenlijk? Kijk, dat kunstwerk, het lijkt wel glas, maar dat is het niet, of wel? Je kunt het proces van het ontstaan er in zien, er lopen gesmolten lijnen die nu gehard zijn, men zegt dat het hard is, en zo lijkt het ook, en tegelijk zou het kleverig kunnen zijn, als slijm of snot. Maar dat is dan misschien meer het gevoel dat je er bij krijgt, want je hebt het niet gevoeld. Want nee, je mag er niet aankomen! En een titel heeft het ook niet. Misschien wel een geheim!*

Bij zeven enthousiaste deelnemers tuimelden de waarnemingen, ideeën en associaties als een waterval over elkaar heen. En dat naar aanleiding van één simpele startvraag over een van de prachtige kunstwerken uit de vaste collectie van Stedelijk Museum Schiedam. Jacqueline, die dit gesprek leidde, liet zich verrassen door haar collega's, die op hun beurt verrast werden door het proces. Twee middagen werken** met dit team, bevlogen mensen, die kinderen en jongeren kennis laten maken met kunst: fantastisch!

* Benieuwd over welk werk dit gaat? Neem dan gerust contact op!

** 1 en 2 juli 2010, gesprekstraining Filosoferen met beelden I & II.

De school is meer dan het gebouw

Gisteren is in Delft het project Ik mis je zo afgerond. Althans voor dit schooljaar!

In de ontvangstruimte op begraafplaats Jaffa pronkt het werk van de kinderen, de bundels met hun gedichten liggen klaar om gelezen te worden. Heel wat scholen hebben meegedaan, allemaal met hetzelfde programma, toch is geen bezoek gelijk. De kinderen zitten altijd vol vragen. 'Waar komt eigenlijk de naam Jaffa vandaan?' Frits Doeleman, teamleider van de begraafplaatsen in Delft, vertelt dat het waarschijnlijk een verwijzing is naar de oude havenstad van Palestina. Die stad werd als de poort naar het beloofde land gezien. Luchtig meldt hij dan dat het misschien een knipoog zou kunnen zijn naar een uitspraak: 'hij gaat voor Jaffa' werd er vroeger wel gezegd als iemands einde naderde.

De zon schijnt prachtig door het groen van de oude bomen; onder het lopen zegt een jongen 'dan heetten de begraafplaatsen van de Romeinen zeker Latijn? Want die zeiden: aan het eind van je Latijn!'

Na de rondleiding en de ontmoeting met twee verhalenvertellers is er het binnenprogramma. Tijdens het filosoferen gaat het over het naderende afscheid van deze groep acht. Ze zijn op school druk met de musical.

Waarvan neem je afscheid, als je van school gaat? Van de school, de kinderen uit de klas, de juf. En van de meester! Ja, ja, ook van de meester. En van je beste vriend of vriendin, als die naar een andere middelbare school gaat.

Hoe zit dat eigenlijk met afscheid: is er een verschil in afscheid nemen van de school en afscheid nemen van je beste vriend of vriendin? Ja, het is anders, zeggen ze; je mist ze allebei, maar het is wel verschillend. Wel moeilijk om woorden te vinden voor dat verschil. De school, daar kan je zo naar toe, die kan je vaker zien - als ie niet gesloopt wordt. Je weet dat hij er staat en dat blijft zo. Maar, zegt een ander, het is misschien helemaal niet zo verschillend. Want de school is niet alleen het gebouw. Het is ook alles wat er bij hoort, de kinderen, de sfeer. En daar zijn je beste vrienden een deel van.

Het is ook de tijd die je er hebt gehad, zegt een meisje. Want ook als je er later langs fietst, het wordt nooit meer zo als het nu binnen voor je is.

Dankjewel, groep acht, en veel succes!

Wil je meer weten over dit project? Informatie kun je krijgen bij de VAK, Centrum voor de Kunsten in Delft. http://www.vak-delft.nl/

Opnieuw Frederick

Gisteravond kroop de kleine muis Frederick opnieuw even uit zijn prentenboek.

Omdat de gemeente Zoetermeer het voorlezen op school graag een impuls wil geven organiseerde de bibliotheek Zoetermeer een avond met inspirerende workshops. Twee groepen - ruim veertig leraren - warmden zich aan Fredericks verzameling zonnestralen en lieten zich daarna graag verleiden tot een filosofisch gesprek. Is er een verschil tussen verzamelen en bewaren, vroeg de ene groep zich af. In de andere groep werd er nagedacht over sparen en verzamelen. Dat zit dicht bij elkaar, maar het is niet inwisselbaar, vonden sommigen. Je begint met sparen, en dat stopt een keer. Klaar. Want je hebt alle gogo's, alle voetbalplaatjes. Het boek met de plaatjes verdwijnt in de kast. Als het er jaren later uitkomt, kan het misschien op een verzamelbeurs terecht komen. Dan is sparen opeens verzamelen geworden! Met verzamelen ben je nooit klaar. Want je wilt je verzameling altijd weer aanvullen. Met dat ene bijzondere doosje, of nog een bijzonder lieveheersbeestje. Geen echt beestje, dat niet. Maar wel als postzegel, broche of koelkastmagneet. En als je het zelf niet doet, brengen anderen wel weer iets voor je mee. Verzamelen gebeurt met een bepaalde gedrevenheid, werd er gezegd, en daar is een mooi passend woord voor: verzamelwoede. En verzamelen heeft ook iets van doen met emotie, een emotionele waarde. Waarom eigenlijk? Door dat aspect verder te verkennen, verdiepte het onderzoek zich. Aan het eind keken we er samen op terug. Wat levert dat filosoferen nu op? Geen eenduidig antwoord, wel een mooie verzameling van ideeën en gedachten. En de herinnering aan dit gesprek. Die voor haar altijd, zei een deelneemster, gekoppeld zal blijven aan het boek van Leo Lionni. 'Als ik Frederick ga voorlezen, dan komt de verzameling van deze gedachten ook terug.'

Frederick bloosde, en boog, en zei verlegen: 'Ik weet het...'

Net verschenen: de eerste serie van vier lesbrieven 'Filosoferen met boeken'.

Voor meer informatie hierover kun je contact op nemen:marja@grootdenkraam.nl

Filosoferen met boeken

Deze hele week zit ik al als geklonken achter mijn pc. Naast me op de tafel een stapel boeken en een bakje Wilhelminapepermunt.

Opeens zie ik naast me iets bewegen. Langs het scherm van mijn laptop gluren een paar kraaloogjes. Ik houd mijn adem in en ja, het wonder voltrekt zich. Stapje voor stapje komt een nieuwsgierige kleine grijze muis tevoorschijn. Zijn naam, weet ik, is Frederick. In zijn linkervoorpoot geklemd een bos touwtjes. En aan die touwtjes hangen kaartjes. Zonnestralen, lees ik op een van de kaartjes. Rood, geel, blauw, zie ik op drie andere staan. Op alle kaartjes staan woorden! Ik glimlach breed en verslik me bijna. Het laatste schijfje dun geworden pepermunt kraakt tussen mijn kiezen. Frederick schrikt en roetsjt weg. 'Je hoeft niet bang te zijn hoor Frederick,' fluister ik hem toe. Maar hij verdwijnt pijlsnel achter de stapel boeken. Of nee: hij kruipt er in. Nog net zie ik het puntje van zijn muizenstaartje tussen de kaften glijden. Maar ontsnappen zal hij niet, Frederick. O nee. Want hij is prominent aanwezig in de les die ik net heb geschreven. Een les die uitkomt in een nieuwe serie, waarvan de Bibliotheek Zoetermeer de primeur krijgt. Filosoferen met boeken, heet ie.

Multi-touch-tafel

Gisteren was ik te gast bij het Historisch Museum Rotterdam. Ik was zeer onder de indruk van de vernieuwde tentoonstelling Stad van Rotterdammers. Vooral het deel Rotterdammers Up in het Schielandshuis waar het recente verleden van Rotterdam op bijzondere wijze wordt gepresenteerd. Naast vier prachtige themapanelen, die als gigantische glas-in-lood-ramen ogen, zijn er presentaties met heel veel beeldmateriaal. Acht migrantenfamilies, die in 1999 werden gefilmd voor de tentoonstelling 'Rotterdammers' in het Wereldmuseum, zijn nu, tien jaar later, opnieuw gevolgd.

Mijn uitnodiging had te maken met het uitwerken van het educatieve deel voor scholen. In het kader daarvan maakte ik kennis met de multi-touch-tafel in de tentoonstelling. Ik vond het geweldig! Gewoon met je handen erover heen: beelden oproepen, zoeken, draaien, spiegelen, vergroten, verkleinen, filmpjes tevoorschijn halen, informatie vragen, zoeken in thema's.

De scholen die hiermee aan de slag gaan krijgen de gelegenheid om deel te nemen aan een heel bijzonder project, waarin de historische en de recente geschiedenis van Rotterdam en de Rotterdammers is samengebracht.

En waarvan ik erg gecharmeerd ben is het feit dat die voortdurend zal worden aangevuld door jonge Rotterdammers, die hun eigen geschiedenis gaan vastleggen.

Een sterk voorbeeld van de gedachtegang die pas bij de kinderen in mijn groep tijdens het filosoferen naar boven kwam: tijd is overal, alles is tijd, en alle toekomst wordt ook verleden.

Foto en meer informatie: http://www.hmr.rotterdam.nl/programma/schielandshuis/2006/393-Stad_van_Rotterdammers.php

Nieuws lezen en filosoferen

Zo'n zes keer per jaar bezoek ik basisschool Icarus in Heemstede om het team te coachen bij het filosoferen. Vandaag was ik te gast bij Juf Nancy, die een vraag had over de nieuwskring in groep zes. Twee kinderen brengen dan een krantenartikeltje mee en gaan daarover in gesprek met de rest van de groep. 'Er staat ongeveer een half uur voor,' vertelt Nancy. 'Maar dat wordt bijna altijd een uur. De vragen die dan naar boven komen, daarover kan je volgens mij ook prima filosoferen. Wil je eens meekijken en meedenken, hoe we dat zouden kunnen aanpakken?' Nou, graag! Ik was heel benieuwd. Kopieën van de gekozen artikelen werden rondgedeeld en toen ging het los! Het bruiste en sprankelde in groep zes toen ze in gesprek gingen over tijgers, die in Friesland worden opgevangen omdat ze eerst uit een dierentuin weg moesten en daarna bij een particulier niet genoeg te eten kregen. Daarna ging het over de prestatie van de 21-jarige Sven Goebel die zijn eigen wereldrecord bierviltjesstapelen verbrak. Dat vierde hij door zijn bouwwerk in één minuut omver te gooien. En ja, Juf nancy had gelijk, de opmerkingen en de vragen die voorbij kwamen lenen zich heel goed voor een filosofisch gesprek. We hebben afgesproken de komende weken hiervoor een werkwijze te bedenken waarbij de kinderen zelf zoveel mogelijk de regie hebben. Een prachtig initiatief, waarmee filosoferen in een heel pure vorm gestalte kan krijgen. Wordt vervolgd en bedankt alvast, groep zessers en Juf Nancy!

Bron foto:http://headlines.nos.nl/forum.php/list_messages/19735