Denkeiland

Prachtige ontmoeting in Scheveningen, met veertien grote denkhoofden uit de filosofie. Socrates, Spinoza, Descartes, Kant, Wittgenstein, Sarte, Russel en meer. Dertien mannen en één vrouw: Hannah Arendt. De gelijkenissen zijn frappant en dat is verrassend, want de kunstenares maakte gebruik van weinig (of juist??) voor de hand liggende materialen. Wittgenstein heeft een kop van eikenhout, Voltaire is getooid met klosjes garen. De beelden staan trouwens niet op sokkels, maar op strijkplanken. Die staan symbool voor herhaling, steeds weer dezelfde handelingen en gedachten. Maar ze zorgen ook voor enige lichtheid 'naast al dat zware denken'. Toen ik gisteren thuis mijn strijkplank tevoorschijn haalde, dacht ik na over mijn eigen groot denkhoofd. Stel dat ik ... hoe zou dat er dan uit moeten zien? Van welk materiaal zou ik gemaakt moeten worden? Die gedachte was niet zwaar, maar integendeel juist zo veertjeslicht dat-ie niet op de strijkplank is blijven liggen. Maar loslaten doet ie me niet. Herhalen, malen, doorwrochten zo'n lichte gedachte... en misschien dat-ie dan toch beklijft. En wat zwaarder wordt op den duur! Zwaar genoeg om mijn hoofd ook op een strijkplank te plaatsen. Ik bewaar mijn strijkplank maar vast. Want als mijn hoofd het ooit zonder mijn lijf moet stellen, staat het in ieder geval op een beetje bekend terrein ...

Meer over Denkeiland van Eveline van Duyl. In juni 2011 verscheen ook een gelijknamige publicatie: het boek bevat foto’s en teksten over 17 belangrijke filosofen uit de Westerse geschiedenis. De teksten zijn geschreven door Jan Sleutels, universitair docent aan het Instituut voor Wijsbegeerte in Leiden.

Vakantie = tijd

Wat ik zoal doe met al die tijd in de vakantie? Wandelen in de zon en in de stromende regen, nieuwe contacten leggen, oude aanhalen, rondlummelen in en om huis, muziek luisteren, vier kasten leegruimen, opschonen, opnieuw inrichten, bergen letters verslinden: kranten, Ernest van der Kwast, Oscar Wilde, Mister Motley, Onze Taal …

Met de Eurostar naar Londen ... veel wandelen daar - alweer in zon en stromende regen, uren dwalen en me verwonderen over de prachtige diversiteit in het werk van Mirò in Tate Modern, de film Tree of Life kijken in Barbican cinema, niet aan werken denken…

Wat weer thuisgekomen in mijn hoofd blijft spelen is het kleine 'Postmans park' waar mijnlief en ik per ongeluk terecht kwamen. Het regende zo hard, dat we toch wel even wilden schuilen… En wat leent zich daar beter voor dan zo'n oase in het jachtige stadsleven. De bank waar we op wilden plaatsnemen bleek een plek om alledaagse mensen te herdenken, mensen die ooit op heldhaftige wijze een ander hadden gered, en daarbij zelf het leven hadden gelaten.

Brandweerlieden, broers, zussen, politiemannen, moeders, kantoorklerken, allen trotseerden ze uitslaande branden, instortende huizen, woeste wateren, vergif, aanstormend verkeer, losgebroken paarden. De oudste gebeurtenis die ik kon vinden was op 24 Januari 1863. Sarah Smith, een pantomimespeelster liet het leven toen ze - weliswaar zelf gekleed in een onbrandbaar gewaad - haar gezel probeerde te redden die door de vlammen werd omgeven. Het tegeltableau dat hiervan melding maakt, werd in 1902 geplaatst… George Frederic Watts richtte dit memorial to heroic self sacrifice op als lichtend voorbeeld voor de samenleving. 't Is maar dat men het weet....!

Ook een kijkje nemen? Dat kan ook digitaal: www.youtube.com/watch?v=a3noBd3_d6A

Veranderen ...

… onze hond houdt er niet van. Helemaal niet. Helemaal rustig is het dan ook nog niet bij ons, sinds hij er is. Een paar maanden geleden hebben we afscheid genomen van onze ouwe trouwe wheatenterrier. Nooit meer wilde ik een hond. Maar het kan verkeren. Want sinds deze week is er een nieuwe. Een bastaard zo bastaard als maar bastaard kan zijn. Van veranderen houdt hij dus niet. Van ons ook nog niet erg. Na een jaar asiel is ons huis hem dan ook bijna teveel van het goede.

Mensen daarentegen zijn over het algemeen gek op veranderingen. Tenminste, als ze ernaar kunnen kijken, er over praten - en dan weer terug kunnen naar hun daagse dingen, tsjonge jonge, wat hebben we toch …

Bij ons voor de deur wordt een spoortunnel gebouwd. Een immens project dat jaren in beslag neemt. De omgeving lijkt in niets meer op de oude situatie. Zo werd in februari een toren van de oude stadsmuur verplaatst. Onder veel media-aandacht, en met heel veel bekijks: wat een verandering, fenomenaal!

Gisteren is die toren weer op zijn oude plaats gezet. Een technisch hoogstandje, indrukwekkend. Wij hebben gekeken. En nog een enkele verdwaalde voorbijganger. In de krant een miniem artikeltje. Op pagina 8. Waarom niet op de voorpagina? Was dit niet genoeg verandering? Was het geen verandering? Of wel? Misschien eens vragen aan onze hond….

FOTO © ANP

Inspiratie op de buitenplaats

Alles werkte mee: het weer, het gezelschap, de omgeving…. Het leek wel een schilderij van Monet, zoals we zaten op het gras onder de appelbomen. We: een aantal studenten van de HKU en hun docent , Ingeborg Snelleman - projectleider tentoonstellingen op Kasteel Groeneveld - en ik. Onder ons een stevig stuk plastic om het droog te houden, voor ons een tas met heerlijke broodjes, fruitsap, melk en glanzendrode aardbeien. Tijdens de picknick maakten we kennis met elkaar door een rondje “wie is jouw held?’ te doen. Inspirerend! Inspirerend, zoals dat vroeger vaak gebeurde op deze buitenplaats. Ooit, in de tijd dat Joop Colson het kasteel bewoonde, was dit een vrijplaats 'waar tal van kunstenaars atelierruimte vonden, of zich lieten inspireren door de sprookjesachtige entourage'.* Dat gegeven hebben we op deze zonovergoten middag verkend. Eerst met onze zintuigen, onze gedachten en herinneringen en daarna door over dit alles te filosoferen. Een prachtig geheel, een bron van inspiratie, die ten goede gaat komen aan de eerstvolgende tentoonstelling. Daarin wordt de geschiedenis en het ontstaan van deze buitenplaats en zijn vroegere bewoners op interactieve wijze verteld. Nog even geduld: rond de zomer van 2012 is het hoofdgebouw pas weer toegankelijk voor publiek. Het park is wel te bezoeken. Voor informatie zie: www.kasteelgroeneveld.nl

* Ernst van Raay, Groeneveld, herinneringen aan een landhuis in Baarn 1946-1966. Uitgave: Hermen Molendijk Stichting/Centrum Beeldende Kunst

Schrijven in contrasten

Afgelopen weekeind nam ik deel aan de vierdaagse voor docenten: SCHRIJVEN OP LOCATIE.* Op zaterdag - het was koud, nat en winderig - maakten we een tocht op de Eem. Tussen Amersfoort en Eemdijk schreven we gedichten naar aanleiding van contrasten die we onderweg waarnamen. In de feedbackronde lieten we 'de teksten klinken.' Ieder schreef daarna de zin of fragment, of een flard - iets dat raakte in de tekst - op een strookje gekleurd papier. Die strookjes lieten we te water - met daarbij een melding dat het om een fragment van een gedicht ging, en een naam en e-mailadres voor wie meer wilde weten... Flessenpost! Tot mijn grote verrassing was er inderdaad een mailtje met een vraag...! Wat prachtig, zulke verschillende communicatiemiddelen, en dat 'werkt'....over contrasten gesproken?

En voor wie het flesje niet heeft gevonden, hier het gedicht:

Eem

Hier sta ik

de kruinen in mijn haar protesteren

tegen de doortastende adem van

dit waterlandschap waarin alles beweegt

het dek onder mijn voeten,

mijn regencape in de wind

kil kippenvel langs mijn kuiten

mijn handen om een blauwe beker

hete thee gloeit in mijn lijf

nu weet ik precies

waar mijn maag zich bevindt

* Meer info? Het schrijfbedrijf.

WBA: denken in overvloed en mogelijkheden

Een tijdje geleden stuitte ik - bij toeval? – op het begrip waardebepaling achteraf. Een manier om te kunnen leven van je werk, anders dan alleen door te factureren in euro’s. * Na een eerste reactie van ja, ja, dat zal wel, zocht ik verder op het web en ik werd steeds enthousiaster, vooral toen ik las over de aanpak van Juul Martin **.

Het idee om te denken in overvloed en mogelijkheden is voor mij doorslaggevend om waardebepaling anders een kans te geven in mijn werk. Ja, oplettende lezers - liever dan waardebepaling achteraf noem ik deze aanpak waardebepaling anders. Op een of andere manier lijkt me dat beter te passen. Waarom? Daar moet ik ook nog achter zien te komen.

Hoe het zou kunnen werken: bijvoorbeeld door zoiets als meten met gelijke maten - ‘als iemand iets voor mij doet dan betaal ik evenveel als ik gemiddeld zelf in die tijd kan verdienen’ - of door diensten terug te (laten) verlenen die je gelijkwaardig acht aan datgene wat je van mij hebt gekregen.

Kijk maar eens goed rond: naar jezelf, en in je omgeving. Wat zou jewillen of kunnen delen? Iets van je sociaal kapitaal, je kennis, je bronnen, vaardigheden? Ook mensen met een klein budget kunnen met gemak waarde terug geven als niet de beperking voorop staat, maar het denken in overvloed en mogelijkheden.

Om het nog wat gemakkelijker te maken om op een andere manier je waarde uit te drukken heb ik ook een verlanglijstje met grote en kleine wensen, die brengen je misschien op creatieve ideeën!

Verlanglijstje (PS: het lijstje is aan verandering onderhevig...)

- Een of meerdere Buzantrainingen bij Mindmap Nederland (www.mindmap.nl)

- Een Dualit foodprocessor XL900 (zie plaatje! enne: niet zijn grotere broer, die past niet in de kast…)

- Een lift naar een voor OV-reiziger lastig bereikbaar oord (liefst onder het genot van goede gespreksstof, maar dat is geen noodzaak!)

- De dikke 'IK', het boek met een verzameling van 'ikjes' (van de achterpagina van NRC handelsblad)

Meer lezen?

* Waardedenken in een veranderende economie

* Juul Martin: website

HUIS vol herinneringen

Een oude man vindt dat hij lang genoeg geleefd heeft. Hij wil alles netjes afsluiten. Maar hoe pak je dat aan? Continu ligt hij met zichzelf én met de spullen die hij om zich heen heeft overhoop. Aan ieder dingetje in HUIS * kleven herinneringen!

Herinneringen: daarover ging het de afgelopen week tijdens de ouder-en kind filosofieworkshops na de voorstelling HUIS in Utrecht.

Hoe herinner je je iets? Twee broers hebben daarover verschillende ideeën. ‘Je herinnert je alleen dingen die echt belangrijk zijn, die iets betekenen in je leven, zegt de een. De ander vindt dat het meer gaat om dingen die pas geleden gebeurd zijn. ‘Gisteren hadden we geen school, dat herinner je je toch?’ Is dat herinneren, of is dat eigenlijk iets weten? Wat is het verschil?

‘Herinneringen zijn vaker gekleurd, subjectief’ meent een van de volwassenen. 'Wat je weet, dat zijn feiten, dingen die gebeurd zijn’. En je kunt je ook iets weten, omdat iemand zich iets herinnert: ‘je moeder zegt, dat je een schattig baby was, je ziet er foto’s van, en dan herinner je je dat ook…of lijkt dat maar zo?’ Kan iets een herinnering lijken? Allemaal mooie onderzoeksvragen, waarmee je niet snel klaar bent. En steeds komen er nieuwe boven.

En hoe zit het eigenlijk, denken kinderen en ouders hetzelfde over herinneren, of verschilt dat? ‘Ze denken er niet heel anders over, maar ze zeggen het soms met moeilijkere woorden….’

* HUIS is een bijzondere voorstelling van Het Filiaal, het grootste jeugd- en muziektheatergezelschap van Midden Nederland . HUIS is verplaatsbaar, met alles erop en eraan! Ook de tribune. Het publiek zit letterlijk in de muren geschoven en iedereen bekijkt de voorstelling vanuit een ander perspectief.

Voor meer informatie over de voorstelling en / of speeldata: http://www.hetfiliaal.nl