zaterdag 10 maart 2012

Cadeautjes

Zeventien kinderen; het klasje van juf Eva. Een klas zoals veel andere klassen: met stille luisteraars, verwonderde denkers én met woelwaters voor wie een hele sessie filosoferen best lang duurt… Samen in de kring dachten ze na over de vraag 'wat is het mooiste cadeau dat je ooit gekregen hebt, en waarom is dat nu juist het mooiste?' De voorbeelden van al die ‘mooisten’ liepen uiteen: van knuffel tot fiets tot abonnement op de voetbalclub - ‘de Buffalo’s’, dat vind ik nu eens een echt mooi cadeautje, zo’n naam voor een voetbalclub, maar dat even terzijde... Een jongen bracht in dat ‘papa en mama het mooiste cadeau zijn, omdat zij van je houden’. Andere redenen die naar voren kwamen waren ‘omdat iets superduur is (een nintendo), omdat iets speciaal werd geregeld (een glijbaan in de tuin), omdat het veiligheid geeft (een knuffel), of omdat je je er kan uitleven' (het abonnement op de Buffalo’s). Vooral leek belangrijk te zijn dat je er een goed gevoel van kreeg, en er iets samen mee kon doen; van spel tot contact met verre familie.

En zoals dat soms gaat nam het onderzoek op zeker moment een wending waarin veel sociaal wenselijke aspecten naar boven kwamen. Naar aanleiding van de vraag of er iets zou kunnen zijn dat voor iedereen het mooiste cadeau is werden o.a. vriendschap, houden van, de aarde, en leven genoemd. Maar zijn dat dan cadeaus? Is een cadeau niet meestal een mooie verpakte doos met een strik erom? Iets dat je kunt vastpakken? Ofwel: wat verstaan we eigenlijk onder een cadeau? Het hele traject duurde zo’n 45 minuten, en aan het eind bleken er eigenlijk eerder meer dan minder vragen te zijn ontstaan. Om die te kunnen bewaren kregen ze allemaal een cadeautje: een mooi boekje om vragen en gedachten in te noteren.

Een filosofiegesprek zoals ik wel vaker begeleidde. Toch is het steeds weer nieuw, steeds anders. En deze keer was het ook speciaal omdat de 23 deelnemers aan mijn masterclass filosoferen in de buitenkring ademloos en muisstil meekeken. Een rijke ervaring daar, gisteren, in de Zebrastraat in Gent.

dinsdag 6 maart 2012

Twee keer in een week …

… te gast mogen zijn in de PONT in Tilburg, het zal je maar overkomen! Nog geen week geleden mocht ik daar een middag aan de gang met de leerkrachten van de Oosterhoutse basisschool de Touwbaan. En terwijl op de achtergrond gierende boorgeluiden van de tentoonstelling in aanbouw klonken, bedachten zij krachtige vragen bij enkele van de prachtige kunstwerken in De PONT. Ter plekke wisselden ze de vragen met elkaar uit en onderzochten waarom de ene meer aanspreekt dan de ander. Fijn, en eigenlijk best bijzonder dat een school zich zo inspant om hun cultuuronderwijs ‘in de vingers’ te krijgen!

Vanmiddag was ik er weer, deze keer met een groep studenten van de Reinwardt Academie. Ook zij verdiepten zich in het filosoferen met beelden en oefenden met het bedenken van goede startvragen voor een filosofisch gesprek. Niet bij de werken van Ai Weiwei, die er sinds deze week tentoongesteld worden. Vragen zijn daar genoeg bij te bedenken natuurlijk. Maar om praktische redenen (de drukte rond de werken van Ai Weiwei, want waren er al een hoop bezoekers!) kozen we enkele andere werken uit – en niet toevallig waren dat dezelfde als afgelopen woensdag.

Mooi om te zien dat er allerlei verschillende thema’s naar voren kwamen in beide groepen. Waarmee het nog maar weer eens helder wordt: filosoferen schept ruimte voor het eigen denken…!

De studiedag Filosoferen met Kunst is georganiseerd door Kunstbalie in Tilburg: www.kunstbalie.nl

Reinwardt Academie: www.ahk.nl/reinwardt

maandag 27 februari 2012

Masterclass filosoferen in Gent

De Pedagogische Begeleidingsdienst in Gent organiseert samen met het Vlaams Netwerk voor Eigentijds Filosofieonderwijs en het stedelijk onderwijs van de Stad Antwerpen de vijfde editie van de Masterclass Filosoferen. Opnieuw gaat het om een tweedaagse met een internationaal karakter en filosofen uit 5 landen.

Twee workshops geef ik daar, een voor- en een namiddagsessie... Prachtig taalgebruik toch. 's Ochtends en 's middags klinkt daarbij maar wat lomp. In de voormiddagsessie heb ik het genoegen met een groepje Vlaamse kinderen te mogen filosoferen. De volwassen deelnemers krijgen daarbij een kijkopdracht, die leidraad is voor de rest van de bijeenkomst - wanneer de kinderen alweer op de terugweg naar school zijn...

Ik kijk er al naar uit. Wie meer wil weten kan op de website kijken: www.pbdgent.be

zaterdag 25 februari 2012

Er begint een heleboel

Gisteren bracht de post de onlangs verschenen DVD Just a beginning, vandaag vielen de bewijsexemplaren van KIDDO in mijn brievenbus. De nieuwe rubriek Filosoferen waaraan Isabelle Desegher en ik met zo veel plezier werken, staat er sinds januari dit jaar in. Mijn wangen gloeien terwijl ik door het tijdschrift blader. Fijn om de tekeningen en uitspraken van mijn leerlingen te zien! Waarover het gaat? Heel toepasselijk is het eerste thema dat we aanreiken het begin.
Wil je er meer over weten? Neem dan een kijkje op de website!

dinsdag 7 februari 2012

Negen-en-negentig

Stel je voor dat je van tevoren zou weten, dat je 99 jaar zou worden. Wat zou dat betekenen? Zou je dan alles wat rustiger aan doen - tijd zat! Of juist erg opschieten, want je weet niet of je gezond blijft, en alles wel kan doen wat je wilt doen? In de afgelopen weken zijn er weer nieuwe groepen gestart met filosoferen op het Mozaïek. De 'bovenbouwers' hebben zich nu twee keer drie kwartier op het thema 'wachten' gestort. Geweldige uitspraken kwamen er naar voren. 'Wachten stopt nooit! Je wacht oneindig, want er is steeds wel iets nieuws om op te wachten. Iets groots, of iets kleins, zoals melk koken.'
Als je dat naast die eerste vraag plaatst: als je van te voren zou weten, dat je 99 zou worden, zou je dan ook oneindig wachten? Of helemaal nooit?

donderdag 2 februari 2012

Kunst zaaien, kansen oogsten

'Even een uurtje filosofie doen is er op de Rotterdamse Montessorischool niet bij, net zoals we niet even een uurtje Montessori doen. De filosofische verwondering moet een geïntegreerd onderdeel van het curriculum worden.'

Deze uitspraak van directeur Hans Dirksen is mij uit het hart gegrepen. En wat werken zijn mensen daar hard aan! Lees meer in het digitale handboek Denken, Voelen, Doen van Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam: ‘Kunst zaaien, kansen oogsten’. Naast interviews en tips vind je daarin ook enkele lessuggesties. Op pagina 33 vind je ook een beeldregistratie van een filosofisch gesprek met kinderen uit groep 3 en 4. Zij filosoferen over de vraag waar gedachten vandaan komen - een les uit het programma Filosoferen doe je zo, leidraad voor het basisonderwijs.

zondag 22 januari 2012

Nieuwe verhalen


Vanmiddag vond ik tijdens het opruimen een notitie van bijna een jaar geleden, met een prachtige uitspraak van kinderen uit groep 5:

'zo lang er mensen zijn die naar kunst kijken, blijven er nieuwe verhalen ontstaan'

Welk verhaal ontstaat er als jij naar dit kunstwerk kijkt?

Kunstwerk: Johanna Schweizer, Jesus_head, textielbiënnale 2011, Rijswijk.